Vlaamse Ecologie Energie Milieu Onderneming

CorrespondentieadresHoge Weg 157, 2940 Hoevenen
Maatschappelijke zetelAmsterdamstraat 18, 2000 Antwerpen
T. 03 206 02 20 |

De wieken van moderne windturbines draaien met de klok mee. Tenminste, als je ze bekijkt terwijl je met de rug in de wind staat. De bladen van de meeste traditionele windmolens draaien juist tegen de klok in. Waar komt dat verschil vandaan, vraagt Wim Van Staeyen zich af.

Volgens Joannes Laveyne, windenergie-expert van de Ugent, maakt de rotatierichting niets uit. 'Toen halverwege de jaren 80 grotere windturbines opkwamen, hebben fabrikanten de ongeschreven regel geadopteerd om ze allemaal in wijzerzin te laten draaien. Dat om chaos te vermijden als windturbines van verschillende producenten bij elkaar geplaatst worden. Die beslissing had ook een schaalvoordeel. Fabrikanten konden dezelfde productietechnieken en mallen gebruiken.'

'Er is geen enkele fysische reden om te kiezen voor een bepaalde rotatierichting', zegt ook windturbine-expert Johan Meyers van de KU Leuven. 'Oorspronkelijk draaiden windturbines tegen de klok in, totdat een Deense bladfabrikant (Orkaer) besloot om zijn bladen andersom te maken om zich te onderscheiden. Die fabrikant leverde aan grote bedrijven, zoals Vestas, die in de loop der jaren die standaard zijn blijven aanhouden.'

Maar als het niets uitmaakt, waarom draaien bijna al die ouderwetse molens dan tegen de klok in? Had men eeuwen geleden ook al behoefte aan een standaard?

De draairichting van oude molens te maken heeft met de koningsas, de houten as die het vermogen van de wieken overbrengt op bijvoorbeeld de molensteen. In het stuk wordt de Groningse molenbouwer Guus Zantinga opgevoerd. 'De Europese bomen die voor de as worden gebruikt, groeien als het ware spiraalsgewijs (doordat ze met de zon meegroeien), waardoor er een natuurlijke draaiing in het hout zit', liet hij aan Kijk Magazine weten. 'Vanwege de krachten die op de as worden uitgeoefend, is het daarom beter om de wieken tegen de klok in te laten draaien. Dan loop je minder kans dat het hout gaat scheuren.' We bellen Zantinga op om er het fijne van te weten te komen. Hij kan zich helaas niet herinneren hoe hij aan die informatie kwam. 'Ik heb dat ooit eens gehoord.'

Zijn verklaring lijkt Joannes Laveyne weinig plausibel. 'Zou je de as niet ook andersom kunnen gebruiken? Zodat de spiraalvorm de andere kant op draait? Dan heb je de sterkte in de andere richting.'

Een andere theorie vinden we in het boek The Dutch windmill uit 1962, van Frederick Stokhuyzen, een oud-voorzitter van vereniging De Hollandsche Molen. Stokhuyzen schrijft dat de rotatierichting te maken heeft met de zeilen. Om die vast te maken, is het praktisch als de molenaar zijn of haar rechterhand vrij heeft. De molenaar klimt in het hekwerk van een wiek, leunt voor de stabiliteit met de linkerzij tegen de roe, de balk die samen met de drie andere het wiekenkruis vormt, en houdt de rechterhand vrij.

Linksdraaiende molens zouden het werk van rechtshandigen dus vergemakkelijken. Zou een molen rechtsdraaiend zijn, dan zou de molenaar de fijn motorische handelingen met de linkerhand moeten verrichten.

Op zondag 7 oktober nam VLEEMO deel aan Open Bedrijvendag. Twee dagen ervoor kregen schoolkinderen al de kans om een operationele turbine en een turbine in opbouw met alle onderdelen in première te zien. De weergoden waren gunstig gezind en dus werd het een geslaagd weekend.

Onder een stralende zon arriveerden de eerste bussen met middelbare scholieren vrijdagvoormiddag op het Haveneiland in de Haven van Antwerpen. Daar was een werf te zien met een toren in opbouw en alle onderdelen van een windturbine. “Hoe lang zijn de wieken?”, “waarvoor dienen de tanden aan de wieken?” of “hoeveel energie wekt de turbine op?” waren vragen die meerdere keren door de aandachtige scholieren werden gesteld.

Ongeveer anderhalve kilometer verderop, op het terrein van Wijngaard Natie, werd een operationele turbine opengesteld. Hier konden de scholieren dus zien hoe een afgewerkte turbine eruit zag en kregen ze uitleg over de werking van windturbines.

Naar aanleiding van Open Bedrijvendag op zondag 7 oktober 2018, bracht VLEEMO het groene energieboekje Wind voor "A" uit. Dit boekje werd verdeeld in de stad Antwerpen en verschillende omliggende gemeentes en districten. Het boekje bevat naast alle praktische informatie over Open Bedrijvendag, ook verschillende interessante artikels over VLEEMO en interviews met prominenten die een link hebben met groene energie in de Haven van Antwerpen.

Bovendien werd er in het boekje voor de eerste keer gesproken over Wind voor "A", een coöperatieve die binnenkort opgericht zal worden. Via deze coöperatieve zal u als omwonende de mogelijkheid krijgen om mee te investeren in de windturbines in de Haven van Antwerpen. Hiermee toont u niet enkel uw engagement voor groene energie, maar het kan u ook een behoorlijk rendement opbrengen. Meer info over deze coöperatieve volgt zo snel mogelijk. 

Woont u niet in de omgeving van Antwerpen of wilt u het boekje online bekijken? Dat kan via het voorblad hieronder:

Op woensdag 19 september zetten VLEEMO en het RedTeam van Brandweer Zone Antwerpen een volgende stap in hun samenwerking. Nadat eerder rondleidingen en een evacuatie-oefening werden gehouden, werd er een infodag georganiseerd waarbij de inzetleiders zowel in theorie als in de praktijk informatie kregen over de windturbines op de Rechterscheldeoever van de Haven van Antwerpen. Daarnaast gaf ook het RedTeam uitleg over hun procedures en werkwijzen.

De samenwerking tussen VLEEMO en Brandweer Zone Antwerpen startte begin 2017 met een rondgang langs de turbines op Rechteroever. Op hetzelfde moment werd de DIP-toepassing geïmplementeerd, waarmee VLEEMO op een beperkte fiche alle noodzakelijke info kan bundelen die voor de brandweer noodzakelijk is bij een incident. Bedoeling is dat de hulpdiensten op basis van deze Digitale InterventiePlannen vlot hun weg kunnen vinden naar de voet van de turbine en dat ze bijvoorbeeld ook weten welke gevaren er aanwezig zijn.

"Vlaanderen houdt niet van windmolens", zo kopte De Morgen op woensdag 29 augustus. De krant baseert zich voor die stelling op cijfers die N-VA verzamelde en waaruit blijkt dat in 234 Vlaamse gemeenten nog geen windmolen staat. Vlaams minister van Energie Bart Tommelein (Open Vld) is het helemaal niet eens met die conclusie. "De Vlaming houdt wel degelijk van windmolens", zegt hij een reactie aan Belga. "Er is geen enkele reden om te doemdenken".

Uit cijfers van N-VA-parlementslid Andries Gryffroy blijkt dat er maar in 74 van de 308 Vlaamse gemeenten windmolens staan. In driekwart van de Vlaamse gemeenten staat momenteel nog geen enkele windmolen. "Dat is toch een opmerkelijk hoog aantal", zegt Gryffroy. "Vlaanderen houdt niet van windmolens", concludeert de krant. Maar daar is Vlaams energieminister Bart Tommelein (Open Vld) het absoluut niet mee eens.