Vlaamse Ecologie Energie Milieu Onderneming

Amsterdamstraat 18, 2000 Antwerpen
T. 03 206 02 20 |

Voor het eerst kon in 2015 meer energie worden opgewekt met duurzame bronnen als windmolens en zonnepanelen, dan met kolen.

Vorig jaar was een recordjaar voor duurzame energiebronnen 2015, becijferde het Internationaal Energie Agentschap (IAE) in Parijs. Van de nieuwe capaciteit op de stroommarkt wereldwijd was iets meer dan de helft afkomstig van hernieuwbare bronnen, vooral zonne- en windenergie.

China was de grootste aanjager van duurzame energie, het land plaatste vorig jaar twee windmolens per uur. Daarnaast werden er elke dag wereldwijd 500.000 zonnepanelen geïnstalleerd. De groei van duurzame energie was daarmee vorig jaar groter dan die van steen- en bruinkool, dat in 2014 nog de meeste nieuwe opwek capaciteit leverde op de stroommarkt.

IAE blijft kritisch

Dat komt volgens het IAE omdat er vanuit verschillende overheden flink geïnvesteerd werd in groene energie, wat wereldwijd heeft geleid tot een sterke groei in duurzame energiebronnen. Niet alleen China, maar ook de VS, India en Mexico zetten er vol op in. Vorig jaar kwam er zo 153 gigawatt duurzame energiecapaciteit bij of evenveel als de totale capaciteit van een land als Canada.

Let wel, dat betekent niet dat er in 2015 met die hernieuwbare energiebronnen wereldwijd ook daadwerkelijk meer groene energie werd opgewekt. Op dat vlak blijven kolen voorlopig nog steeds de nummer één. Windmolenparken en zonnepanelen zijn nu eenmaal afhankelijk van de weersomstandigheden en kunnen niet altijd op volle capaciteit draaien. Kolencentrales wel, waardoor ze ondanks een lagere capaciteit over een volledig jaar toch vaak meer energie opwekken.

Kantelpunt

Daarom blijft het IAE in zijn rapport kritisch. Ondanks de groei moet op de langere termijn meer worden gedaan opdat de opwarming van de aarde ruim onder 2 graden Celsius blijft, de doelstelling van het vorig jaar in Parijs gesloten klimaatakkoord. Het opwekken van elektriciteit door groene energiebronnen ligt op schema, maar dat geldt niet voor de sectoren transport of verwarming, waarschuwt het Parijse instituut.

Toch is er volgens het IAE sprake van een belangrijk kantelpunt. 'We beleven een transformatie van de wereldwijde energiemarkt, geleid door duurzame energie', zegt IAE-directeur Fatih Birol tegen de Financial Times.

De voorbije jaren daalden de gemiddelde installatiekosten van een windmolenpark met 30 procent en die van zonnepanelen zelfs met twee derde.

Volgens het IAE is de vrije val van de kosten bovendien nog lang niet ten einde. Voor de komende vijf jaar verwacht het in Parijs gevestigde instituut dat de kosten van zonnepanelen met een kwart zullen dalen en van windenergie op land met 15 procent.

Kwart van alle energie

Hernieuwbare energie heeft volgens het IAE dan ook een mooie toekomst. In 2021 zal het aandeel duurzame energiebronnen gegroeid zijn van 23 naar 28 procent, verwacht het agentschap. Dan zullen windmolens en zonnepanelen naar verwachting de hoeveelheid energie kunnen opleveren die de VS en de EU op dit moment samen opwekken.

 

Er zijn in Vlaanderen nooit meer windmolens bijgekomen dan in 2015. Als de wind waait produceren ze ondertussen bijna evenveel stroom als de kerncentrales Doel 1 en 2 samen.

Volgens nieuwe statistieken van Vlaams energieminister Bart Tommelein (Open Vld) kwamen er vorig jaar 76 windmolens bij in Vlaanderen, samen goed voor een vermogen 192 megawatt. Het totaal aantal windmolens (aan land) steeg daarmee tot 374.

Wie het bredere plaatje bekijkt, merkt wel dat windenergie de kleine broer blijft van biomassa en zonne-energie. Van alle groene stroom die we verbruiken was in 2015 bijna de helft opgewekt in biomassacentrales en een derde met zonnepanelen.

Voor de klimaatdoelstellingen is er echter maar een statistiek die er écht toe doet: van alle energie die we vorig jaar verbruikten was 6 procent groen. Het gaat dan om groene stroom, groene warmte en biobrandstoffen voor transport. Probleem is dat dat cijfer al een paar jaar stagneert. Wat meteen ook duidelijk maakt dat er nog veel werk voor de boeg is om onze klimaatdoelstelling van 13 procent tegen 2020 te behalen.

"We zitten op koers om onze doelstelling te halen, maar we moeten blijven groeien en we hebben geen tijd te verliezen", reageert Tommelein.

 

 

 

Tommelein houdt dit weekend een burgertop, waar hij ideeën wil verzamelen om de groene omslag te doen lukken. "Tegen 2020 moeten we 280 extra windmolens en minstens dubbel zoveel warmtepompen, zonneboilers of zonnepanelen installeren."

In december organiseert de Vlaamse regering dan een klimaattop. Daar is het de bedoeling dat de ministers samen met de bedrijven, het middenveld en de milieubeweging een plan voorstellen om Vlaanderen klimaatneutraal te maken tegen 2050.

Groene energie kan elk duwtje in de rug gebruiken. De heisa rond de Turteltaks eerder dit jaar heeft het maatschappelijk draagvlak geen goed gedaan. Ook is de stroomprijs al maanden laag, waardoor investeringen vandaag minder rendabel zijn.

De verklaring hiervoor is dat de regering eind 2015 besloot om de kerncentrales Doel 1 en 2 tien jaar langer open te houden dan gepland. Net daarna kwam het nieuws dat ook de 'scheurtjescentrales' Doel 3 en Tihange 2 toch veilig konden heropstarten.

Gevolg is dat alle kerncentrales ondertussen al meer op volle toeren draaien, waardoor er een overaanbod is tijdens bijna het hele jaar en de prijzen op de beurs bijna gehalveerd zijn. Pas recent is de prijs opnieuw gestegen.

 

Voortaan wordt in het weerbericht op Eén ook informatie gegeven over zonne- en windenergie. Op die manier wil de VRT het belang van schone energie.

"Zon en wind worden alsmaar belangrijker als energiebronnen", zegt weerman Frank Deboosere in een persbericht. "We willen dat benadrukken door er geregeld informatie over te geven in Het weer."

Dat kan impliciet door bijvoorbeeld aan te geven dat de omstandigheden de voorbije dag ideaal waren voor windmolens of dat de zonnepanelen de volgende dag gouden zaken zullen doen. Of het kan explicieter en concreter door de totale productie van zonne- en windenergie van de voorbije maand te vermelden, eventueel in vergelijking met een andere periode.

Zonne- en windenergie krijgen bovendien hun eigen icoontjes.

Verschillende Belgische universiteiten werken aan een project om permanent hernieuwbare energie te produceren. Doel is de overproductie van zonne- en windenergie op te slaan om te gebruiken in geval van stroomtekort, zo meldt de UCL, één van de deelnemende universiteiten.

Drie Franstalige uniefs (UCL, ULB, UMons) en de Vlaamse universiteiten VUB en UGent nemen deel aan het project FREE (Flexible eneRgy vEctors of the futurE) dat deels wordt gefinancierd door Engie Electrabel en het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek.

De universiteiten werken specifiek rond chemische opslag, meer bepaald het aanwenden van het overschot hernieuwbare elektriciteit om waterstof te produceren door elektrolyse van water. De waterstof kan vervolgens als zodanig gebruikt worden of omgezet in methaan, methanol of ammoniak, brandstoffen die in vloeibare vorm of als gas kunnen opgeslagen worden tot men er nood aan heeft, onder meer bij een tekort aan elektriciteit.

Het project FREE wil een plan van co-generatie ontwikkelen, gebaseerd op chemische opslag die een residentiële wijk zal bevoorraden. Er zijn drie onderzoeksgebieden ontwikkeld: één maakt een stand van de studies die bestaan over de productie en het opslaan van hernieuwbare elektriciteit, de andere as bestudeert de efficiëntie van brandstoffen in een gasmotor en een derde buigt zich over de valorisatie van CO2 uitgestoten door gasturbines.